Emmundu Eseke Mu UPDF: Bwino Lwaki Gen Muhoozi Atutte Mbega Omukambwe Gen Birungi Okulwana e Congo Nga Trump Yaakayisa Ebiragiro Ku Kagame…

GEN Muhoozi Kainerugaba omuduumizi wa UPDF, wiiki ewedde yakoze enkyukakyuka ez’amangu mu buduumizi bw’eggye ly’eggwanga mwe yaggyidde Maj. Gen James Birungi ku buduumizi bw’ekitongole ky’amagye ekikessi ki Defence Intelligence and Security (DIS) ekyali kimanyiddwa nga CMI n’amusikiza Maj Gen Richard Otto.

Hadijja Namagembe
9 Min Read

GEN Muhoozi Kainerugaba omuduumizi wa UPDF, wiiki ewedde yakoze enkyukakyuka ez’amangu mu buduumizi bw’eggye ly’eggwanga mwe yaggyidde Maj. Gen James Birungi ku buduumizi bw’ekitongole ky’amagye ekikessi ki Defence Intelligence and Security (DIS) ekyali kimanyiddwa nga CMI n’amusikiza Maj Gen Richard Otto.

Maj Gen Birungi yatwaliddwa Fort Portal ewasangibwa ekibinja kya UPDF ekirwanira mu nsozi kyagenda okuduumira era ono y’agenda n’okuduumira ekikwekweto SHUJAA ekirwanyisa obubinja bw’abatujju obwalangirira olutalo ku gavumenti ya pulezidenti Museveni nga bukulemberwamu abatujju ba Allied Democratic Forces (ADF) nga businziira mu bibira by’e Congo.

Maj Gen Birungi eyaliko omudumizi w’eggye lya Special Forces Command (SFC) erikuuma pulezidenti, famire ye, ebifo n’abantu ab’enkizo mu ggwanga yasikiziddwa Maj Gen Otto, era enkyukakyuka zino zaatandikiddewo okukola okusinziira ku Col Chris Magezi akola ng’omwogezi wa UPDF.

Okuzinziira ku nkyukakyuka ezaakolebwa mu mateeka agafuga obukulembeze bwa UPDF, omuduumizi wa UPDF yaweebwa obuyinza okukola enkyukakyuka n’okusindika amagye mu bikwekweto ebyenkizo nga tasoose kwebuuza ku pulezidenti omuduumizi wa UPDF ow’oku ntikko wabula amangu ddala alina okumutegeezaako nga ono yalina okukakasa enkyukakyuka zaabeera akoze oba okuzigaana.

MAJ. GEN BIRUNGI AGENZE E CONGO NGA KITOKOTA

Maj Gen Birungi agenze okusindikibwa e Congo, ng’olutalo mu ggwanga eryo lunyinyitidde ng’abayeekera ba M23 abaagala okuwamba Pulezidenti Felix Tshisekedi bawambye ebibuga eby’amaanyi okuli ne Goma ekitadde embeera y’obunkenke ku mawanga g’omulirwano ne Congo naddala Uganda, Rwanda, Burundi ne Rwanda.

Ku nkomerero y’omwezi oguwedde, abatujju ba ADF baazindukiriza abalwanyi ba UPDF ne batta Col David Byaruhanga omu ku baali abaduumizi abamaanyi n’abalala ne bagendera ku bisago.
Col Magezi yategeeza nti Col Byaruhanga eyaduumirako ebikwekweto by’okulwanyisa Abakaramoja ababbi b’ente ne ssaabayeekera Joseph Kony eyali aduumira abayeekera ba Lord’s Resistance Army (LRA) yafuna ebisago byamanyi mu kulwanagana kuno nga amagye gaasobola okumuleeta mu ddwaliro e Nakasero okwongera okufuna obujjanjabi obusingawo wabula n’afa.

Ibrahim Ssemujju Nganda omubaka wa Kira Municipality yategeeza nti obulumbaganyi omufiira omuduumizi ali ku ddaala lya Col bubeera bw’amaanyi ddala era abalwanyi babeera bangi ababeera battiddwa okusobola okumutuukako naye bamutte.

Wabula ensonda zitegezezeza nti Col Byaruhanga yafuna ebisago ebyava ku bikompola UPDF byeyali eweereza omulabe nga byakasukibwa mu butanwa.

MUHOOZI YEEWERA KWESASUZA KU BAYEEKERA

Okuva olwo, Gen Muhoozi azze alangirira nga bwagenda okukola okuwoolera eggwanga ku bubinja bw’abayeekera abo nga yategeeza nti abasukka mu 500 baali battiddwa n’abalala bakyabayigga wadde nga yabawa amagezi g’okwewaayo okusobola okusimattuka omuliro nga alumiriza nti UPDF ggye litta bussi terisaasira mulabe.

BABIYINGIZZAAMU DDIIRU Z’OKUTAASA KAGAME OWA RWANDA

Ensonda mu UPDF zitubuulidde nti Gen Muhoozi yasazeewo okusindika Maj Gen Birungi okulwana e Congo ng’akimanyi nti agenda kukolagana bulungi n’abalwanyi abamagye ga Rwanda nabo abalwanyisa obubinja bw’abayeekera obwagala okuwamba gavumenti ya pulezidenti Paul Kagame.

Gen Muhoozi yalangirira dd anti omuntu yenna alangirira olutalo ku Rwanda oba Kagame abeera alulangiridde ku ye era kibeera kimukakatako okuluyingiramu nga talina muntu yenna gwe yeebuuzizzaako.

Wadde UPDF mu Congo yagendayo ku ndagaano eyakolebwa ne gavumenti ya Tshisekedi, wabula Gen Muhoozi yalangirira dda nga bw’awagira abayeekera ba M23 ng’alumiriza nti Baganda be Abachwezi omuva Abahima Abanyankole abalina okuyambibwako okuwangula olutalo ng’ensonda zirumiriza nti eno y’emu ku misooni eyatwazizzaayo Maj Gen Birungi.

Enfunda zonna Gen Muhoozi zaasisikanye Kagame abadde abeera ne Maj Gen Birungi nga yamulagira okukolagana obulungi n’ebitongole ebikessi mu Rwanda.

Ensonda zongeddeko nti Gen Muhoozi ye yawabula Museveni okulonda Maj Gen Birungi ku buduumizi bwa DIS oluvanyuma lwa Kagame okwemulugunya ku Maj Gen Abel Kandiho eyali akiduumira ng’amulumiriza okutulugunya n’okuwalana abantu abalina akalandira e Rwanda.

Enkolagana eno ensonda zitegeezezza nti egenda kwanguya olutalo kubanga Gen Birungi ategeera bulungi abakulu mu ggye lya Rwanda okusinga Maj Gen Otto.

Abamu ku mikwano gya Gen Birungi tebaasanyukidde kyakumukyusa kumutwala mu Congo okuduumira ekibinja ekirwanira ku nsozi nga bagamba nti balinga abaamussizza eddalaa nti omuntu eyaduumirako SFC n’ebibinja ebirala mu UPDF yabadde alina kubeera ku kitebe ng’akulira kitongole ekyamanyi wabula ensonda zitubuulidde nti kino Gen Muhoozi yakikoze ng’ekibalo ng’alina kyayagala okufuna ku lulwe ne ku lwa Uganda.

Bano batubuulidde nti Lt Gen Kayanja Muhanga eyaduumira UPDF e Somalia n’ebibinja bya UPDF ebyenjawulo okumulonda okuduumira eggye ly’okuttaka yali aduumira ggye erirwanira ku nsozi nga tomanya ne Birungi bayinza okuba ng’abakulu balina ekinene kyebamutegekedde.

AGUDDE MU DDIIRU Z’E CONGO

Abamu batenderezza Maj Gen Birungi nga bw’agudde mu bintu nti mu kiseera kino ddiiru nyingi mu Congo naddala okusuubula eby’obugagga eby’omuttaka gavumenti z’Abazungu byezirumiriza nti Uganda ne Rwanda be basinga okubibbayo mu bufere.

Gen Muhoozi agenze okusindika Maj Gen Birungi mu Congo nga pulezidenti Donald Trump yaakalagira mu bwangu ddala Kagame okuggya amagye ge mu Congo n’okukomya okuwagira abayeekera ba M23.

Trump okuyisa ekiragiro kino ng’enteeseganya zitandise ne Tshisekedi eyamusabye amusindikire bakkomando bamuyambeko okunyweza ebyokwerinda by’eggwanga lye ne gavumenti ye ng’okumusasula yamusuubizza nti waakuyiikuula eby’obugagga bya Congo ebyetaagibwa enyo ku katale k’ensi yonna.

Kagame yalangirira dda nti Abazungu abamulemerako okuva ku nsonga z’e Congo bagende beetugire ku munyanya n’ategeeza nti olutalo lw’e Congo lwakufa nakuwona.

Ono yasekerera Tshisekedi okulowooza nti abalwanyi Abacuba basobola okumuwangulira olutalo nga yamulagako olutalo bwerwali lwakatandika abayeekera ba M23 bwe baawamba abalwanyi be Abazungu bonna ne babatikka ku nyonyi ne babazza mu mawanga gaabwe nga olutalo lubalemye.

BAGENERO ABABADDE BAGAGGAWALIDDE MU KUBBA AMAFUTA BABAFUNZIZZA

Gen Muhoozi ng’akyabala olutalo, ate ne bagenero baalumiriza nti babadde bagaggawalidde mu kubba ebikozesebwa mu UPDF naddala amafuta n’emmere atandise okubakwata.

Maj Gen James Ruheesi yakwatibwa ku ntandikwa y’omwezi guno oluvanyuma lw’okumulumiriza nti mu kiseera weyabeerera omuduumizi w’ekitongole kya Uganda Rapid Deployment Capability Center (URDCC) mu balakisi ya Gaddafi e Jinja yabba nga n’okutundanga amafuta agaalinanga okukola emirimu gy’eggwanga.

Ensonda mu UPDF zitubuulidde nti ono mu kiseera kino akuumibwa mu nkambi y’amagye e Makindye ng’aliyo ne Col David Kidega eyasooka okukwatibwa.

Ensonda zitegeezezza nti buli mwezi liita z’amafuta ga petulooli 20,000 ne dizero 30,000 ze zibadde zisindikibwa mu nkambi ya Gaddafi wabula nga liita za petulooli 10,000 ne dizero 15,000 ze zibadde zikozesebwa endala nezitundibwa ekintu kyebalumiriza nti kibadde kizing’amizza entambula y’emirimu mu magye.

Maj Gen Ruheesi ne banne babalumiriza nti ekiseera we baabeerera mu bukulembeze, eggye lyafiirwa obuwumbi 3.5 mu petulooli ate mu dizeero akawumbi 1 n’obukadde 700 nga Gen Muhoozi alemeddeko nti balina okubonerezebwa.

Ensonda zitegeezezza nti Brigadier General Peter Omolla ye yaloopa abakwate oluvanyuma lw’abagagga mu ggwanga abaali baganyulwa mu bufere buno okutandika okumulwanyisa olwokuba yagaana okukola ddiiru banne beyaddira mu bigere ze baali bakola ne bagaggawala.

Col Peter Ssemakula omukugu mu tekinologita mu UPDF naye ali mu kkomera ku biragiro bya Gen Muhoozi oluvanyuma lw’okumufunako obujulizi nti yalya obuwumbi mu ddiiru ey’okugula ebyuma eby’omulembe abaduumira UPDF kwebafunira ebiragiro okuva mu baduumizi baabwe ab’oku ntikko.

Muhoozi okusazaamu ddiiru eno Gen Wilson Mbadi Mbasu gweyasikira gyeyali amaze okuyisa nga n’obuvunanyizibwa bw’okugimaliriza ng’abukwasizza Col Ssemakula kyaddirira okufuna amawulire g’ekikessi nti kampuni ya Namibia eyali eyagala okubaguza ebyuma ebyo waliwo abalabe ba Uganda abagiri emabega nga ebigendererwa byabwe kutegeera biragiro biweebwa UPDF n’okubaketta.

Pulezidenti Museveni yalabula dda abanene mu UPDF okukomya obuli bw’enguzi, obufere n’okuwandiisa abantu b’enganda zaabwe okuyingira amagye n’ategeeza nti eno y’ensonga lwaki abajaasi ba UPDF bangi battibwa e Somalia mu kikwekweto ekikambwe abatujju ba Al-Shabab kye baabakolako mu 2023.

TAGGED:
Share This Article